Raport kredytowy w Wielkiej Brytanii to zapis naszej historii finansowej. Banki, firmy pożyczkowe, operatorzy telefonii komórkowej i inne instytucje mogą korzystać z tych danych przy podejmowaniu decyzji, czy udzielić nam kredytu, pożyczki, mortgage albo zaoferować umowę na określonych warunkach.
Warto jednak od razu rozróżnić dwie rzeczy:
credit report — czyli właściwy raport zawierający dane o naszej historii finansowej,
oraz
credit score — czyli punktację wyliczaną na podstawie danych znajdujących się w raporcie.
To nie jest to samo.
Kto przygotowuje raporty kredytowe w UK?
W Wielkiej Brytanii działają agencje informacji kredytowej, czyli Credit Reference Agencies — CRA.
Najbardziej znane to:
- Experian,
- Equifax,
- TransUnion.
MoneyHelper wskazuje również Crediva jako jedną z agencji przygotowujących statutory credit reports.
Każda agencja może posiadać trochę inne informacje, ponieważ nie wszystkie instytucje finansowe przekazują dane do wszystkich CRA.
Dlatego przed ważną decyzją finansową, na przykład złożeniem wniosku o mortgage, warto sprawdzić więcej niż jeden raport.
Co znajduje się w credit report?
Raport kredytowy może zawierać między innymi:
- informacje o kartach kredytowych,
- pożyczki,
- mortgage,
- rachunki bankowe z overdraftem,
- niektóre umowy z operatorami telefonicznymi,
- informacje od dostawców mediów,
- historię spłat,
- opóźnienia w płatnościach,
- defaults,
- historię poprzednich adresów,
- informacje z Electoral Register,
- powiązania finansowe z innymi osobami,
- County Court Judgments,
- informacje o bankructwie, IVA czy Debt Relief Orders,
- zapytania wykonywane przez firmy sprawdzające nasz raport.
Wiele negatywnych informacji, takich jak defaults czy niektóre wpisy sądowe, może pozostawać w raporcie nawet przez około sześć lat.
Czego zazwyczaj nie ma w raporcie?
Credit report nie jest kompletną kartoteką naszego życia.
Nie zawiera na przykład informacji o:
- religii,
- karalności,
- pełnej wysokości naszych zarobków.
Lender może oczywiście poprosić o informacje o dochodach osobno podczas składania aplikacji kredytowej.
Credit score — co właściwie oznacza?
Credit score to liczba wyliczana przez agencję informacji kredytowej na podstawie danych znajdujących się w naszym raporcie.
Ma ona pomóc nam zorientować się, jak wygląda nasza historia kredytowa.
Wysoki score zazwyczaj oznacza, że historia wygląda dobrze.
Ale tutaj jest bardzo ważna rzecz:
banki nie podejmują decyzji wyłącznie na podstawie punktacji, którą widzisz w aplikacji Experian, Equifax czy TransUnion.
Każdy lender posiada własne zasady oceny klienta i bierze pod uwagę znacznie więcej informacji, między innymi:
- dochód,
- wydatki,
- wysokość zadłużenia,
- rodzaj kredytu,
- wysokość depozytu,
- własną historię klienta z danym bankiem,
- dane z raportu kredytowego.
Dlatego można mieć bardzo wysoki credit score i mimo to otrzymać odmowę kredytu.
Każda agencja ma własną punktację
Nie istnieje jeden uniwersalny credit score obowiązujący w całej Wielkiej Brytanii.
Experian, Equifax i TransUnion stosują własne systemy punktowania.
To oznacza, że możesz mieć inny wynik w każdej z tych agencji i nie musi to oznaczać żadnego błędu.
Same zakresy punktacji również mogą się z czasem zmieniać, dlatego znacznie ważniejsza od konkretnej liczby jest zawartość raportu.
Hard search i soft search
W raporcie mogą pojawiać się różnego rodzaju zapytania.
Soft search
Soft search to sprawdzenie, które nie jest widoczne dla innych lenderów i nie obniża naszego credit score.
Przykłady:
- sprawdzanie własnego raportu,
- eligibility checker,
- sprawdzanie tożsamości.
Możesz więc sprawdzać własny raport bez obawy, że samo logowanie obniży twoją punktację.
Hard search
Hard search zazwyczaj pojawia się przy formalnej aplikacji o:
- kartę kredytową,
- pożyczkę,
- mortgage,
- niektóre kontrakty telefoniczne.
Takie zapytanie jest widoczne dla innych firm.
Duża liczba hard searches w krótkim okresie może być dla lendera sygnałem, że klient intensywnie poszukuje kredytu.
MoneyHelper podaje, że hard searches mogą pozostawać widoczne w raporcie nawet do dwóch lat.
Czy sprawdzanie własnego credit report obniża score?
Nie.
Sprawdzanie własnego raportu jest traktowane jako soft search i nie wpływa negatywnie na credit score.
Możesz więc kontrolować swój raport regularnie.
Czy credit report jest płatny?
Nie musisz płacić, aby zobaczyć podstawowy raport kredytowy.
Agencje Credit Reference Agency mają obowiązek udostępnić statutory credit report bezpłatnie.
Na przykład Experian i Equifax oferują darmowy statutory report, pokazujący historię kredytową.
Niektóre firmy oferują dodatkowo płatne pakiety zawierające monitoring, alerty, bardziej rozbudowane analizy czy dodatkowe narzędzia.
Do zwykłego sprawdzenia historii kredytowej nie są one konieczne.
Dlaczego warto sprawdzać raport?
Nie tylko po to, żeby zobaczyć swój score.
Znacznie ważniejsze jest sprawdzenie, czy dane są poprawne.
W raporcie warto skontrolować:
- aktualny adres,
- poprzednie adresy,
- Electoral Register,
- zamknięte konta,
- aktualne zadłużenie,
- opóźnienia w płatnościach,
- nieznane konta lub kredyty,
- powiązania finansowe z innymi osobami.
Błąd nawet w adresie może utrudnić lenderowi prawidłową identyfikację klienta.
Electoral Register
Rejestracja na Electoral Register pomaga agencjom i lenderom potwierdzić twoją tożsamość i adres.
Dlatego jest jednym z prostszych sposobów uporządkowania swojego credit file.
MoneyHelper wskazuje rejestrację do głosowania pod aktualnym adresem jako jeden z podstawowych kroków poprawiających profil kredytowy.
Financial association
Jeżeli masz wspólne zobowiązania finansowe z inną osobą, na przykład:
- wspólny mortgage,
- wspólną pożyczkę,
- niektóre wspólne produkty finansowe,
osoba ta może pojawić się jako financial associate.
Jeżeli stare powiązanie finansowe już nie istnieje, warto sprawdzić, czy nadal figuruje w raporcie.
Co zrobić, gdy znajdziesz błąd?
Jeżeli w raporcie znajduje się błędna informacja, należy zgłosić ją odpowiedniej Credit Reference Agency.
W niektórych przypadkach CRA będzie kontaktowała się również z firmą, która przekazała dane.
Nie warto ignorować błędów, szczególnie przed aplikacją o mortgage lub większy kredyt.
Sprawdź raport przed mortgage
Jeżeli planujesz zakup domu, warto sprawdzić swoje raporty odpowiednio wcześniej.
Pozwala to:
- znaleźć błędy,
- upewnić się, że adresy są poprawne,
- sprawdzić Electoral Register,
- zobaczyć stare defaults lub missed payments,
- ograniczyć niepotrzebne aplikacje kredytowe.
MoneyHelper zaleca również ograniczenie innych aplikacji kredytowych przed ważnym wnioskiem, takim jak mortgage.
Podsumowanie
Credit score jest przydatnym wskaźnikiem, ale nie warto traktować go jak egzaminu, w którym trzeba osiągnąć konkretną liczbę punktów.
Znacznie ważniejszy jest sam credit report i informacje, które znajdują się w środku.
Najważniejsze zasady są proste:
- sprawdzaj raport regularnie,
- kontroluj dane we wszystkich głównych CRA,
- poprawiaj błędy,
- utrzymuj aktualny Electoral Register,
- unikaj wielu hard searches w krótkim okresie,
- płać zobowiązania na czas.
A przede wszystkim pamiętaj: wysoki credit score nie gwarantuje kredytu, a niski wynik nie oznacza automatycznie, że żaden lender nie zaakceptuje aplikacji.
Każdy lender podejmuje własną decyzję na podstawie własnych kryteriów.