„Fire and rehire” oznacza zwolnienie pracownika i zaoferowanie ponownego zatrudnienia na zmienionych warunkach. Employment Rights Act 2025 wprowadza mocniejszą ochronę przed określonymi praktykami tego rodzaju. Według najnowszego rządowego harmonogramu wdrożenie zaplanowano na styczeń 2027.
Sprawdzono 3 października 2026. Artykuł dotyczy Great Britain: Anglii, Szkocji i Walii. Styczeń 2027 jest terminem w oficjalnym harmonogramie; rząd zastrzega, że przyszłe daty zależą od procedur parlamentarnych.
Co jest już potwierdzone?
Reforma znajduje się w uchwalonym Employment Rights Act 2025. Harmonogram zaktualizowany 25 września 2026 wymienia fire and rehire protections wśród zmian na styczeń 2027. To oficjalny plan wdrożenia, który przed publikacją trzeba sprawdzić wraz z przepisami uruchamiającymi reformę.
Nie opisujemy nowych zasad jako już obowiązujących w październiku 2026. Obecnie nadal istotne są dotychczasowe przepisy oraz Code of Practice on Dismissal and Re-engagement.
Jakie zmiany umowy obejmie silniejsza ochrona?
Reforma rozróżnia restricted variations, czyli określone kluczowe zmiany, oraz inne zmiany umowy. Rządowa factsheet wskazuje między innymi obniżenie płacy, zmianę łącznego czasu pracy, ograniczenie urlopu i zmiany pensions. Zwolnienie w celu wymuszenia takich zmian ma zasadniczo być automatically unfair, z wąskim wyjątkiem dotyczącym trudności finansowych. Przeczytaj oficjalną factsheet.
Szczegóły dotyczące określonych zmian shift patterns oraz traktowania niektórych expenses i benefits były przedmiotem konsultacji. Nie zakładaj, że każda zmiana grafiku będzie objęta identyczną ochroną. Przed publikacją należy sprawdzić finalny zakres przepisów wykonawczych.
Praktyczny przykład
Pracodawca proponuje obniżenie wynagrodzenia podstawowego. Pracownik odmawia i dostaje informację: „rozwiązujemy umowę, ale możesz wrócić na niższej stawce”. To przykład sytuacji, w której trzeba zbadać fire and rehire oraz zakres nowej ochrony.
Inny scenariusz to rozmowa o zmianie zadań albo miejsca pracy. Nie każda nieakceptowana propozycja prowadzi do automatycznie niesprawiedliwego zwolnienia. Potrzebna jest ocena rodzaju zmiany, powodu rozwiązania umowy i procedury. Rozróżnienie opisuje House of Commons Library.
Wyjątek finansowy ma określone warunki
Ogólne stwierdzenie „chcemy obniżyć koszty” nie jest pełnym opisem wyjątku. Factsheet wymaga dowodów trudności wpływających na zdolność firmy do dalszego działania, związku zmian z ich ograniczeniem i braku rozsądnej możliwości uniknięcia tych zmian. Nawet spełnienie wyjątku nie przesądza, że zwolnienie było fair.
Sposób zastosowania zależy od okoliczności, a dla sektora publicznego i local authorities istnieją odpowiednie różnice. Artykuł nie zastępuje analizy konkretnej decyzji pracodawcy.
Co z zastępowaniem pracowników innymi osobami?
Reforma obejmuje także określone przypadki fire and replace: zwalnianie employees, aby zastąpić ich non-employees wykonującymi zasadniczo tę samą pracę. Nie należy utożsamiać tego z każdą restrukturyzacją lub każdym zatrudnieniem przez agencję. Znaczenie ma powód decyzji i rzeczywiste zapotrzebowanie na pracę.
Co zrobić, gdy dostajesz propozycję nowych warunków?
- Poproś o opis zmian, uzasadnienie i termin odpowiedzi na piśmie.
- Porównaj propozycję z obecną umową, payslips i ustaleniami.
- Zachowaj wiadomości oraz notatki z konsultacji.
- Zapytaj o inne rozwiązania i możliwość reprezentacji przez związek zawodowy.
- Przed podpisaniem porozumienia lub rezygnacją z pracy uzyskaj poradę dotyczącą swojej sytuacji.
Acas wyjaśnia zmiany umów i oferuje pomoc przy sporach. Nie czekaj na 2027, jeśli spór już trwa: termin na dochodzenie roszczeń zależy od zdarzenia i właściwych zasad. W Irlandii Północnej korzystaj z Labour Relations Agency i właściwego prawa NI.
Sprawdź także wpływ na wynagrodzenie i urlop
Przed rozmową policz, co proponowana zmiana oznacza w praktyce. Pomogą nasz kalkulator wynagrodzenia netto oraz poradnik o urlopie pracowniczym w UK. Wynik finansowy pomaga ocenić ofertę, ale nie rozstrzyga jej legalności.
Źródła i kontrola przed publikacją
- GOV.UK — harmonogram, aktualizacja 25 września 2026
- GOV.UK — Fire and Rehire factsheet
- House of Commons Library — fire and rehire
- GOV.UK — obecny Code of Practice
- Acas — zmiany umów
Przed publikacją sprawdź commencement regulations, finalny zakres restricted variations oraz aktualność styczniowego terminu. Bez tej kontroli tekst powinien pozostać zapowiedzią reformy.