Amerykańscy negocjatorzy zapytali, czy Ukraina byłaby gotowa wycofać się z Donbasu w zamian za członkostwo w NATO — powiedział Wołodymyr Zełenski. Według prezydenta Ukrainy taki wariant pojawił się w rozmowach po raz pierwszy. To jego relacja z negocjacji, a nie informacja o uzgodnionej ofercie Stanów Zjednoczonych czy decyzji Sojuszu.
Jak informują BBC i Deutsche Welle, Zełenski mówił o tym dziennikarzom w sobotę 14 listopada. W jego ocenie samo pytanie amerykańskich rozmówców oznacza, że perspektywa przystąpienia Ukrainy do NATO ponownie znalazła się na agendzie rozmów. Przywołane relacje nie zawierają jednak bezpośredniego potwierdzenia tego wariantu przez administrację USA.
Rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie: pytanie o możliwy kompromis nie jest formalną gwarancją przyjęcia Ukrainy do Sojuszu. Nie oznacza też, że Kijów zaakceptował wycofanie. Obie redakcje przypominają ukraińskie stanowisko odrzucające oddanie terytorium Rosji. Samego wycofania sił nie należy przy tym utożsamiać z prawnym uznaniem rosyjskiej suwerenności nad Donbasem.
Referendum pod warunkiem gwarancji bezpieczeństwa
Zełenski zadeklarował również gotowość poddania kompleksowego porozumienia pod referendum. Uzależnił to od zawarcia w nim gwarancji bezpieczeństwa, odpowiedniego zabezpieczenia zdolności obronnych Ukrainy oraz środków na odbudowę. Była to deklaracja warunkowa, a nie ogłoszenie głosowania z ustalonym terminem i pytaniem.
W tej wypowiedzi referendum dotyczyło więc całości porozumienia spełniającego wskazane warunki — nie samego pytania o wycofanie z Donbasu w zamian za NATO. Te dwa wątki nie oznaczają zgody ukraińskiego prezydenta na konkretną wymianę ustępstw terytorialnych za członkostwo w Sojuszu.
Zełenski zaznaczył zarazem, że sygnały płynące od Władimira Putina wskazują na bardzo trudny charakter rozmów. Jego wypowiedź pokazuje, jakie rozwiązania są według niego poruszane przy stole negocjacyjnym, ale nie przesądza ani o kształcie ewentualnego porozumienia, ani o przyszłym statusie Ukrainy w NATO.
