Spis treści
Przez lata brytyjska pension była dla wielu rodzin czymś więcej niż oszczędnościami na emeryturę. Niewykorzystana część pieniędzy mogła w wielu programach przejść do bliskich poza majątkiem liczonym do Inheritance Tax, czyli podatku od spadku. Od 6 kwietnia 2027 większość niewykorzystanych środków i świadczeń emerytalnych wypłacanych po śmierci ma zostać uwzględniona w tym rozliczeniu.
Nie oznacza to, że każda rodzina straci 40% całej pension. Oznacza, że przy planowaniu spadku trzeba będzie spojrzeć na oszczędności emerytalne razem z pozostałym majątkiem, dostępnymi progami i zwolnieniami. Dla części osób wynik podatkowy się zmieni, dla innych nadal nie będzie podatku do zapłaty.
Aktualizacja: 11 października 2026. Zmiana dotyczy dziedziczenia środków z pensions. Nie jest podwyżką State Pension ani nowym podatkiem potrącanym z każdej bieżącej emerytury.
To już zmiana ustawowa, ale jeszcze nie obecna zasada
HMRC potwierdza, że reforma została wprowadzona w Finance Act 2026. Będzie miała zastosowanie do śmierci uczestnika programu od 6 kwietnia 2027. Do tego czasu nie należy opisywać przyszłych zasad tak, jakby już obejmowały każdy spadek.
Granica dotyczy daty śmierci, nie momentu wypłacenia pieniędzy. Jeżeli uczestnik umrze przed 6 kwietnia 2027, późniejsza wypłata sama nie przeniesie świadczenia do nowego systemu. Ta różnica może być ważna dla rodziny, która kończy formalności dopiero po wejściu reformy.
Warto więc sprawdzać datę aktualizacji czytanych porad. Tekst sprzed reformy może prawidłowo opisywać obecny system, ale być niewystarczający do planowania przyszłego spadku. Z kolei nagłówek „pensions opodatkowane od 2027” bez wyjaśnienia progów łatwo wywołuje niepotrzebny alarm.
Jakie pieniądze obejmie reforma?
Opis reformy HMRC mówi o większości niewykorzystanych środków w pensions i pension death benefits, czyli świadczeń po śmierci uczestnika. Dotychczas wiele programów działających na zasadzie uznaniowej pozostawiało takie środki poza spadkiem dla IHT. Trustees, czyli osoby zarządzające programem, decydowali o odbiorcach świadczenia. Reforma zmienia znaczenie tego mechanizmu dla podatku.
Nie wszystkie świadczenia są objęte. HMRC wskazuje między innymi wyłączenie death-in-service benefits wypłacanych z zarejestrowanego programu emerytalnego oraz określonych dependants’ scheme pensions z programów defined benefit i collective money purchase. Najlepiej poprosić administratora o nazwę i rodzaj świadczenia, zamiast oceniać je tylko na podstawie słowa „pension” na liście.
To szczególnie przydatne, gdy masz kilka programów ze starych miejsc pracy. Jeden może zawierać indywidualną pulę oszczędności, inny obiecywać określone świadczenie dla uprawnionego członka rodziny. Nie warto traktować obu jako identycznych rachunków, które po śmierci po prostu zostaną przelane wskazanej osobie.
Dlaczego „40% od pension” to za duże uproszczenie?
Podstawowy próg IHT wynosi £325,000, a standardowa stawka 40% dotyczy części podlegającej opodatkowaniu ponad dostępny próg. Mogą działać dodatkowe ulgi, w tym związane z kwalifikującym się domem przekazywanym potomkom. Znaczenie mają również zwolnienia dotyczące małżonka lub civil partner, czyli partnera w prawnie uznanym związku cywilnym. Partner bez ślubu lub civil partnership nie ma automatycznie tego samego traktowania.
Najłatwiej zobaczyć mechanizm na uproszczonym przykładzie. Załóżmy £300,000 pozostałego majątku i £100,000 pension objętej nowymi zasadami. Przy jednym progu £325,000, bez dodatkowych ulg, długów i darowizn wpływających na wynik, suma wynosi £400,000. Ponad próg wychodzi £75,000, a 40% tej kwoty daje £30,000 podatku. To rachunek dla przyjętych założeń, a nie wycena konkretnego spadku.
Przygotowując własne dane, nie zaczynaj więc od mnożenia salda pension przez 40%. Najpierw ustal cały obraz: pozostały majątek, odbiorców, rodzaje świadczeń i dostępne zwolnienia. W dwóch rodzinach z podobną wartością oszczędności końcowy wynik może być zupełnie inny.
Kto będzie rozmawiał z HMRC i administratorem?
Za zgłoszenie i zapłatę IHT mają odpowiadać personal representatives, czyli osoby administrujące spadkiem. Nie należy zakładać, że administrator pension sam policzy podatek od całego majątku. Beneficjenci również mogą ponosić odpowiedzialność za podatek przypisany ich świadczeniom. HMRC opisuje współpracę tych osób i dostawców w nocie technicznej.
W praktyce rodzinie przyda się informacja, z kim się skontaktować i gdzie są pieniądze. Jeśli bliscy wiedzą tylko o obecnym pracodawcy, łatwo przeoczyć program sprzed kilkunastu lat. Spis nazw administratorów, numerów uczestnika i danych kontaktowych może być znacznie bardziej pomocny niż wydruk samego łącznego salda.
HMRC zapowiada dodatkowe instrukcje i narzędzia przed wdrożeniem reformy. Dlatego planowanie warto oprzeć na potwierdzonych zasadach, a procedurę konkretnego rozliczenia sprawdzić w aktualnych materiałach obowiązujących w danym momencie.
Podatek od spadku i podatek od wypłat to osobne sprawy
Oprócz IHT mogą mieć znaczenie zasady Income Tax od odziedziczonej pension. Obecne reguły GOV.UK zależą między innymi od rodzaju świadczenia, wieku zmarłego i warunków wypłaty. Przy śmierci przed 75. urodzinami określone wypłaty mogą być wolne od podatku dochodowego; przy wieku 75 lat lub więcej zazwyczaj pojawia się Income Tax.
Reforma przewiduje uwzględnienie poniesionego IHT w rozliczeniu dochodu z tych świadczeń. Nie należy mechanicznie dodawać stawki IHT do stawki Income Tax i przedstawiać wyniku jako podatku od całej pierwotnej kwoty. Nasz artykuł o Income Tax 2026/27 pomaga zrozumieć podatek dochodowy, ale nie zastępuje analizy konkretnej odziedziczonej pension.
Przy rozmowie z administratorem rozdziel te pytania: jakie świadczenie będzie dostępne, czy wchodzi do rozliczenia spadku i jak mogą zostać opodatkowane wypłaty. Jedna odpowiedź „pension jest taxable” jest zbyt ogólna, żeby podejmować na jej podstawie decyzje.
Co warto uporządkować przed kwietniem 2027?
Zacznij od listy wszystkich pensions, także tych, do których przestałeś wpłacać. Jeśli nie pamiętasz dostawcy, Pension Tracing Service pomaga znaleźć dane kontaktowe programu. Nie podaje salda i nie potwierdza automatycznie, że masz w nim środki, ale daje punkt wyjścia do dalszych sprawdzeń.
Sprawdź też wskazania beneficjentów, często nazywane expression of wish lub nomination. MoneyHelper wyjaśnia, jak rodzaj programu wpływa na przekazanie pieniędzy po śmierci. W programach uznaniowych wskazanie jest informacją dla zarządzających, a nie zawsze wiążącą instrukcją. Rozwód, nowy związek czy narodziny dziecka to dobry moment, żeby sprawdzić stare formularze.
Przechowuj dokumentację bezpiecznie i powiedz bliskiej osobie, gdzie ją znaleźć. Wystarczą dane potrzebne do kontaktu; nie trzeba tworzyć listy haseł do wszystkich kont. Przy większym majątku lub sprawach obejmujących Polskę i UK zestaw te informacje z testamentem i omów całość z odpowiednim doradcą.
Sama reforma nie odpowiada na pytanie, czy wcześniej wypłacać oszczędności lub zmieniać program. Taką decyzję trzeba rozpatrywać również pod kątem własnego dochodu na emeryturze, podatku od wypłaty i warunków pension. Najpierw warto wiedzieć, co rzeczywiście posiadasz i jakie świadczenia przewiduje każdy program. Dopiero wtedy porównanie wariantów ma sens.