Redundancy oznacza zwolnienie związane z tym, że pracodawca nie potrzebuje już danego stanowiska lub tylu osób do wykonywania określonej pracy. Może chodzić o zamknięcie firmy, reorganizację albo przeniesienie działalności. Dla pracownika najważniejsze są trzy pytania: czy procedura jest uczciwa, kiedy kończy się zatrudnienie i jakie pieniądze powinien otrzymać.
Poniżej wyjaśniamy zasady obowiązujące w Anglii, Szkocji i Walii. Irlandia Północna ma odrębne przepisy i limity — opisujemy ją osobno. Stan informacji: 3 października 2026 r.
Kiedy zwolnienie jest redundancy?
Redundancy dotyczy potrzeby wykonywania pracy, a nie kary za zachowanie pracownika. Jeśli rzeczywistym powodem jest zarzut misconduct albo słabe wyniki, pracodawca powinien stosować odpowiednią procedurę dotyczącą tych problemów. Samo nazwanie pisma „redundancy” nie przesądza o zgodności zwolnienia z prawem. Wyjaśnia to Acas.
Znaczenie ma też status zatrudnienia. Ustawowe redundancy pay jest uprawnieniem osób ze statusem employee; nie każda osoba określana potocznie jako pracownik ma taki status. Przy pracy przez agencję lub zero-hours trzeba sprawdzić rzeczywiste warunki współpracy, a nie tylko nazwę umowy.
Komu przysługuje ustawowa odprawa?
Zwykle trzeba mieć co najmniej dwa lata ciągłego zatrudnienia u danego pracodawcy. Umowa lub firmowy redundancy policy mogą przewidywać korzystniejszą odprawę, tzw. enhanced redundancy pay. Poproś o wskazanie, która część wypłaty jest ustawowa, a która wynika z warunków firmy. Źródła: GOV.UK i Acas.
Krótszy staż nie oznacza, że można pominąć wynagrodzenie, należny okres wypowiedzenia czy rozliczenie urlopu. Te należności należy sprawdzić niezależnie od prawa do odprawy.
Jak oblicza się statutory redundancy pay?
Za każdy pełny rok zatrudnienia uwzględniany w obliczeniu przysługuje:
- 0,5 tygodniówki za rok przepracowany przed ukończeniem 22 lat;
- 1 tygodniówka za rok w wieku od 22 do 40 lat;
- 1,5 tygodniówki za rok w wieku 41 lat lub więcej.
Uwzględnia się maksymalnie 20 lat. Liczy się wiek w poszczególnych latach pracy, więc nie zawsze można pomnożyć cały staż przez jedną stawkę. Dla zwolnień od 6 kwietnia 2026 r. w Great Britain tygodniówka jest ograniczona do £751, a maksymalna ustawowa odprawa wynosi £22,530. Tygodniowe wynagrodzenie ustala się na podstawie średniej z 12 tygodni przed otrzymaniem zawiadomienia o redundancy. Sprawdź szczegóły w GOV.UK.
Przykład bez przekraczania limitu
Anna ma 35 lat, pięć pełnych lat ciągłego zatrudnienia i średnią tygodniówkę brutto £600. Wszystkie pięć lat przypada na przedział 22–40 lat. Obliczenie wynosi: 5 × 1 × £600 = £3,000 ustawowej odprawy. Notice pay i rozliczenie urlopu sprawdza osobno. To przykład obliczenia, nie indywidualna wycena.
Pracodawca powinien przedstawić pisemne wyliczenie odprawy. Porównaj datę rozpoczęcia pracy, pełne lata, wiek oraz przyjęte wynagrodzenie z własnymi dokumentami. Acas opisuje również zasady wypłaty i sytuacje, w których odprawa nie przysługuje.
Wypowiedzenie i urlop: osobne części rozliczenia
Ustawowe minimum wypowiedzenia to tydzień po co najmniej miesiącu pracy, tydzień za każdy pełny rok przy stażu od dwóch do 12 lat i maksymalnie 12 tygodni przy dłuższym stażu. Umowa może dawać więcej. Pracodawca może wypłacić payment in lieu of notice (PILON), jeśli pozwalają na to warunki umowy lub odpowiednie uzgodnienie. GOV.UK: notice periods.
Przy odejściu należy rozliczyć naliczony, niewykorzystany urlop ustawowy. Dodatkowe dni ponad minimum mogą podlegać osobnym warunkom umownym. Szczegóły znajdziesz w GOV.UK oraz w naszym poradniku „Ile urlopu przysługuje pracownikowi w UK?”.
Czy od odprawy płaci się podatek?
Pierwsze łączne £30,000 kwalifikującej się odprawy i innych odpowiednich świadczeń związanych z zakończeniem zatrudnienia zwykle nie podlega Income Tax. To nie jest zwolnienie dla całej końcowej wypłaty. Zaległa pensja, holiday pay i wynagrodzenie za wypowiedzenie są zasadniczo opodatkowane i podlegają National Insurance. Przy enhanced severance znaczenie może mieć Post-Employment Notice Pay (PENP). Poproś payroll o rozbicie składników i potrąceń. HMRC: podatek od termination payments.
Konsultacje i wybór osób do zwolnienia
Konsultacje powinny pozwolić omówić przyczyny planowanych zwolnień i alternatywy. Przy mniej niż 20 zwolnieniach nie ma ustawowego minimalnego czasu konsultacji, ale pracodawca nadal powinien przeprowadzić uczciwy proces. GOV.UK: konsultacje.
Przy planowanych co najmniej 20 zwolnieniach w jednym establishment w ciągu 90 dni obowiązują zasady collective consultation. Konsultacje muszą rozpocząć się co najmniej 30 dni przed pierwszym zwolnieniem przy 20–99 osobach, a przy 100 lub więcej — co najmniej 45 dni wcześniej. GOV.UK: konsultacje zbiorowe.
Kryteria wyboru powinny być obiektywne, np. umiejętności czy udokumentowane wyniki. Nie wolno wybierać kogoś ze względu na polskie pochodzenie, ciążę czy niepełnosprawność. Ocena frekwencji nie powinna obejmować nieobecności związanych z niepełnosprawnością, ciążą lub maternity. Poproś o kryteria i swoje wyniki, jeśli nie rozumiesz decyzji. Acas: wybór pracowników.
Propozycja innej pracy
Pracodawca powinien rozważyć odpowiednie wolne stanowiska. Przy ocenie oferty znaczenie mają obowiązki, płaca, godziny, lokalizacja i Twoja sytuacja. Nieuzasadnione odrzucenie suitable alternative employment może pozbawić prawa do statutory redundancy pay. Zasadniczo przysługuje czterotygodniowy okres próbny w alternatywnej pracy. Szczególne pierwszeństwo do odpowiedniej dostępnej pracy może obejmować osoby w chronionym okresie związanym z ciążą i określonymi urlopami rodzicielskimi. GOV.UK: alternative employment.
Jeżeli masz wymagane dwa lata ciągłego zatrudnienia do końca wypowiedzenia, możesz mieć prawo do rozsądnego czasu wolnego na poszukiwanie pracy lub organizację szkolenia. Ustawowa płatność za ten czas jest ograniczona do 40% jednej tygodniówki łącznie, chyba że firma oferuje więcej. GOV.UK: czas na poszukiwanie pracy.
Co zrobić, gdy coś się nie zgadza?
Zbierz umowę, payslips, pisma, daty spotkań, wyliczenie odprawy i ofertę innej pracy. Zgłoś konkretny błąd na piśmie. Jeśli kwestionujesz wybór lub procedurę, skorzystaj z możliwości appeal; Acas wyjaśnia, jak odwołać się od redundancy.
Nie zakładaj, że wewnętrzne odwołanie zatrzymuje termin tribunal. Dla większości spraw dotyczących zdarzeń od 1 października 2026 r. termin w Great Britain wynosi sześć miesięcy minus jeden dzień; wcześniejsze zdarzenia mogą mieć krótszy termin. Dla statutory redundancy pay obowiązuje zwykle sześć miesięcy minus jeden dzień. Early conciliation wpływa na obliczenie terminu. Skontaktuj się z Acas odpowiednio wcześnie i sprawdź aktualne terminy dla konkretnego roszczenia.
Przy niewypłacalności pracodawcy część należności może wypłacić państwo, w ramach odrębnych limitów. Zacznij od oficjalnej procedury Insolvency Service.
Irlandia Północna i aktualizacje poradnika
Nie stosuj automatycznie limitów z Great Britain w Northern Ireland. Na dzień przygotowania nidirect podaje £783 jako maksymalną tygodniówkę do obliczenia odprawy i £23,490 jako maksymalną odprawę ustawową. Pomoc zapewnia Labour Relations Agency, a spory trafiają do Industrial Tribunal. nidirect: redundancy pay.
Limity pieniężne wymagają sprawdzenia dla daty zwolnienia. Zapowiadane na 2027 r. skrócenie stażu potrzebnego do ordinary unfair dismissal w Great Britain nie zmienia samo w sobie dwuletniego progu statutory redundancy pay. Przed podpisaniem settlement agreement sprawdź jego skutki z niezależnym doradcą.
Źródła
Główne źródła: GOV.UK: Redundancy — your rights, Acas: Your rights during redundancy, HMRC: termination payments, Acas: tribunal time limits i nidirect. Linki do szczegółowych zasad znajdują się przy odpowiednich częściach tekstu.