Większość nowych mieszkań w Anglii i Walii miałaby być sprzedawana w systemie commonhold zamiast leasehold, a obecni posiadacze praw do mieszkań mogliby zyskać limit opłaty gruntowej. Jak informuje BBC, takie rozwiązania rząd planuje zawrzeć w Commonhold and Leasehold Reform Bill. To zapowiedź reformy, nie zmiana obowiązującego prawa — jej ostateczny zakres i terminy zależą od prac parlamentu.
Leasehold oznacza nabycie prawa do korzystania z nieruchomości przez określony czas. Własność budynku i gruntu pozostaje przy freeholderze, czyli właścicielu nieruchomości. Proponowaną alternatywą jest commonhold: system, w którym mieszkańcy wspólnie posiadają budynek i nim zarządzają. Według BBC rząd chce docelowo zakazać sprzedaży większości nowych mieszkań na zasadach leasehold.
Limit 250 funtów nie obejmie wszystkich opłat
Dla obecnych leaseholderów jednym z najważniejszych elementów planu ma być ograniczenie ground rent, czyli czynszu gruntowego, do 250 funtów rocznie od 2028 r. Po 40 latach opłata miałaby spaść do symbolicznego poziomu określanego jako peppercorn. Ten harmonogram jest częścią planowanej reformy, a nie gwarancją wynikającą z uchwalonych przepisów.
Ground rent to inna należność niż service charges, czyli opłaty za utrzymanie i zarządzanie nieruchomością. Proponowany limit nie oznacza więc, że wszystkie roczne koszty związane z mieszkaniem zostaną ograniczone do 250 funtów. Zgodnie z deklaracjami rządu opisywanymi przez BBC reforma ma osobno zwiększyć przejrzystość service charges oraz ograniczyć problemy związane z estate charges — opłatami za utrzymanie części wspólnych osiedla.
Co z istniejącymi umowami leasehold?
Plan nie oznacza automatycznego zniesienia wszystkich obecnych umów. Rząd zapowiada natomiast ułatwienie przechodzenia istniejących budynków na commonhold. Reforma ma również znieść mechanizm forfeiture, który w określonych okolicznościach pozwala na odebranie prawa leasehold.
Właśnie różnica między sytuacją nowych nabywców a obecnych leaseholderów budzi zastrzeżenia części działaczy. Przedstawiciel kampanii End Our Cladding Scandal ostrzega w materiale BBC przed powstaniem dwóch systemów: jednego dla osób kupujących nowe mieszkania, drugiego dla tych, którzy już są związani umowami leasehold. Szczegóły przekształcania istniejących budynków oraz ewentualnych rekompensat dla freeholderów pozostają według BBC nierozstrzygnięte.
Planom sprzeciwia się również Residential Freehold Association. Organizacja branżowa twierdzi, że reforma może obniżyć wartość inwestycji, w tym inwestycji funduszy emerytalnych. To stanowisko przeciwników proponowanych zmian, a nie potwierdzony skutek reformy.
Jak podaje BBC w publikacji z 19 listopada 2026 r., projekt musi przejść przez obie izby parlamentu, zanim stanie się prawem. Według stacji nie nastąpi to wcześniej niż w 2027 r. Dla obecnych leaseholderów kluczowe będą zatem nie tylko zapowiadany limit ground rent, lecz także ostateczne zasady przechodzenia na commonhold — to one określą, jak szeroko reforma obejmie już istniejące budynki.