Niemcy, Austria, Holandia, Dania i Grecja zapowiedziały utworzenie w Rwandzie ośrodka dla osób, które nie mają prawa pozostać na ich terytorium i wyczerpały prawne możliwości uzyskania takiego prawa. Ogłoszony 16 listopada plan zakłada rozpoczęcie negocjacji z władzami Rwandy. Nie oznacza jeszcze otwarcia ośrodka ani rozpoczęcia transferów.
Jak informuje „The Guardian”, pięć rządów we wspólnym oświadczeniu zapowiedziało podjęcie konkretnych negocjacji dotyczących realizacji przedsięwzięcia. Ośrodek miałby przyjmować osoby podlegające wydaleniu, a nie osoby, których wnioski o azyl są nadal rozpatrywane.
Pierwsze transfery planowane na 2027 rok
Według BBC rządy Holandii i Danii zapowiedziały, że program miałby być gotowy do przyjmowania transferowanych osób w 2027 roku. Cytowane przez stację oświadczenie holenderskiego rządu przewiduje, że pierwsza faza obejmie wyłącznie samotnych mężczyzn.
Oba media, powołując się na źródła dyplomatyczne lub urzędników, podają, że rozważany pilotaż początkowo objąłby około 100 osób. To wstępnie opisywana skala przedsięwzięcia, a nie liczba osób już skierowanych do Rwandy.
Zgodnie z zapowiedziami osoby objęte programem miałyby możliwość osiedlenia się w Rwandzie albo powrotu do kraju pochodzenia. BBC informuje, że deklarowane warunki integracji w Rwandzie obejmują prawo pobytu oraz dostęp do edukacji, opieki zdrowotnej, rynku pracy i wymiaru sprawiedliwości. Są to założenia planu, nie opis warunków działającego już programu.
Spór o gwarancje prawne
Uczestniczące państwa deklarują zgodność przedsięwzięcia z prawem Unii Europejskiej i prawem międzynarodowym. Organizacje praw człowieka zgłaszają jednak zastrzeżenia dotyczące ochrony osób deportowanych oraz sytuacji w Rwandzie. Deklaracja rządów nie jest równoznaczna z sądowym potwierdzeniem legalności planowanych rozwiązań.
Sekretarz generalny Rady Europy Alain Berset powiedział „Guardianowi”, że zgodność takich rozwiązań z europejską konwencją praw człowieka trzeba oceniać w konkretnych przypadkach. Gazeta wskazuje również na możliwość sporów prawnych wokół programu.
Choć wybór Rwandy może przywoływać skojarzenia z zarzuconym brytyjskim programem, oba projekty mają inne założenia. Plan Wielkiej Brytanii przewidywał wysyłanie do Rwandy osób w celu rozpatrywania ich wniosków azylowych. Zapowiedź pięciu państw UE dotyczy natomiast osób, które zakończyły już procedury i nie uzyskały prawa do pozostania. To zasadnicza różnica w określeniu, kogo miałyby objąć transfery.